Το 1962, η αμερικανική τηλεοπτική εκπομπή Candid Camera προβάλλει ένα θέμα με τίτλο «Face the Rear». Ηθοποιοί μπαίνουν στο ασανσέρ και γυρίζουν προς τον πίσω τοίχο, και οι απροετοίμαστοι επιβάτες συχνά γυρίζουν κι εκείνοι. Είναι αστείο, αξέχαστο και ευρέως μοιρασμένο. Είναι επίσης μια καθημερινή επίδειξη, όχι μελέτη: μοντάρισμα για το γέλιο, χωρίς καταμέτρηση όσων δεν γύρισαν. Τι λένε, λοιπόν, οι ελεγχόμενες μελέτες;
Τρεις γραμμές και ένα δωμάτιο γεμάτο σίγουρους αγνώστους
εργαστηριακό εύρημαΞεκινώντας το 1951, ο Solomon Asch ζητούσε από τους συμμετέχοντες να πουν ποια από τρεις γραμμές ταιριάζει με μια γραμμή αναφοράς. Η απάντηση ήταν προφανής, αλλά οι άλλοι άνθρωποι στο δωμάτιο ήταν συνεργοί που μερικές φορές έδιναν την ίδια λανθασμένη απάντηση. Σε όλες τις κρίσιμες δοκιμές, οι συμμετέχοντες ακολουθούσαν την ομάδα περίπου το ένα τρίτο των περιπτώσεων. Περίπου τα τρία τέταρτα συμμορφώθηκαν τουλάχιστον μία φορά, ενώ περίπου το ένα τέταρτο δεν συμμορφώθηκε ποτέ.
Η λεπτομέρεια που σπάνια μπαίνει στον τίτλο: όταν μόνο ένας συνεργός έδινε τη σωστή απάντηση, η συμμόρφωση μειωνόταν απότομα. Μια μετα-ανάλυση του 1996 από τους Rod Bond και Peter Smith διαπίστωσε ότι η συμμόρφωση στις μελέτες τύπου Asch μειώθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσα στις δεκαετίες και τείνει να είναι υψηλότερη σε πιο συλλογικές κουλτούρες.
Περιορισμός της μελέτης: κυρίως νέοι άνδρες φοιτητές της Αμερικής της δεκαετίας του 1950, που κρίνουν μια ασήμαντη εργασία
Υπακοή και τι αποκάλυψε αργότερα το αρχείο
εύρημα εργαστηρίου · αμφισβητούμενες λεπτομέρειεςΗ μελέτη του Stanley Milgram το 1963 στο Yale ανέφερε ότι 26 από τους 40 άνδρες συνέχισαν μέχρι το μέγιστο επίπεδο των 450 volt σε μια ψεύτικη γεννήτρια ηλεκτροσόκ, όταν τους το ζήτησε ένας πειραματιστής. Έγινε συνώνυμο του «οι απλοί άνθρωποι ακολουθούν εντολές». Λιγότερο γνωστές είναι οι πολλές παραλλαγές του Milgram: η υπακοή μειωνόταν όταν ο πειραματιστής έδινε οδηγίες τηλεφωνικά ή όταν άλλοι «δάσκαλοι» αρνούνταν.
Στο Behind the Shock Machine (2012), η Gina Perry εξέτασε το αρχείο και περιέγραψε αποκλίσεις από το σενάριο και συμμετέχοντες που αμφέβαλλαν ότι τα ηλεκτροσόκ ήταν πραγματικά. Η μερική επανάληψη του Jerry Burger το 2009, που σταμάτησε στα 150 volt για ηθικούς λόγους, εξακολουθεί να βρίσκει υψηλά ποσοστά συνέχισης. Η πίεση είναι πραγματική· τα ακριβή ποσοστά είναι λιγότερο βέβαια απ' ό,τι υποδηλώνουν τα εγχειρίδια.
Η ιστορία του παρατηρητή που μεγάλωσε στην αφήγηση
«38 μάρτυρες είδαν την Κίτι Τζένοβεζε να πεθαίνει και δεν έκαναν τίποτα.»
Το άρθρο της New York Times το 1964 έκανε την υπόθεση παραβολή της αστικής αδιαφορίας.
Υπερβολικοί αριθμοί, πραγματικό εργαστηριακό φαινόμενο
Ένα άρθρο του 2007 των Rachel Manning, Mark Levine και Alan Collins υποστήριξε ότι ο αριθμός των μαρτύρων και η παθητικότητά τους είχαν υπερτονιστεί. Παράλληλα, οι εργαστηριακές μελέτες των John Darley και Bibb Latané το 1968 έδειξαν ότι οι άνθρωποι βοηθούσαν λιγότερο και πιο αργά όταν πίστευαν ότι υπήρχαν και άλλοι παρόντες.
Έπειτα ήρθαν τα πραγματικά βίντεο. Μια μελέτη του 2020 υπό τον Richard Philpot ανέλυσε καταγραφές κλειστού κυκλώματος από δημόσιες συγκρούσεις στο Άμστερνταμ, στο Λάνκαστερ και στο Κέιπ Τάουν. Σε περίπου εννέα στα δέκα περιστατικά, τουλάχιστον ένας παρατηρητής παρενέβη, και η πιθανότητα να βοηθήσει κάποιος αυξανόταν με τον αριθμό των παρόντων. Ο καθένας μπορεί να νιώθει λιγότερη ευθύνη, αλλά ένα πλήθος περιέχει περισσότερους πιθανούς βοηθούς.
Το πείραμα της φυλακής ως προειδοποιητικό παράδειγμα
ασθενή τεκμήριαΤο πείραμα φυλακής του Στάνφορντ του 1971, με επικεφαλής τον Philip Zimbardo, διακόπηκε μετά από έξι ημέρες και συχνά αναφέρεται ως απόδειξη ότι οι ρόλοι κάνουν τους ανθρώπους σκληρούς. Το 2019, ο Thibault Le Texier δημοσίευσε μια αρχειακή ανάλυση στο American Psychologist υποστηρίζοντας ότι οι φρουροί είχαν καθοδηγηθεί προς σκληρότητα. Η BBC Prison Study των Alex Haslam και Stephen Reicher (2002) παρήγαγε πολύ διαφορετική ομαδική δυναμική. Η ασφαλέστερη ερμηνεία: επρόκειτο για μια δραματική επίδειξη, όχι για ελεγχόμενο πείραμα.
Η κοινωνική επιρροή συχνά αφορά το ποιανού η φωνή μετράει. Μια διαφωνούσα φωνή μπορεί να αλλάξει ένα ολόκληρο δωμάτιο.
Προτροπή παρατήρησης
Σε μια ουρά ή σε αίθουσα αναμονής, προσέξτε τι συμβαίνει αφού ένα άτομο βγάλει το τηλέφωνό του, σηκωθεί ή κοιτάξει την ώρα. Μετρήστε πόσο συχνά τον ακολουθούν οι άλλοι και πόσο συχνά δεν το κάνουν. Και οι δύο μετρήσεις έχουν σημασία.
Τι να κρατήσετε
Οι ομάδες σαφώς μας επηρεάζουν, αλλά η επιρροή αυτή είναι υπό όρους. Οι σύμμαχοι, η παρουσία της αρχής, η κουλτούρα και το πώς οι άνθρωποι ερμηνεύουν την κατάσταση αλλάζουν όλα το αποτέλεσμα. Οι κλασικές μελέτες παραμένουν πολύτιμες ως σημεία εκκίνησης, ιδιαίτερα όταν διαβάζονται μαζί με τις κριτικές και τα δεδομένα του πραγματικού κόσμου που ακολούθησαν.